Ingrediënten huidverzorging lezen: zo ontcijfer je de INCI-lijst

Waarom zou je de ingrediënten van je huidverzorging lezen? Daar heb je toch geen tijd voor. Het wordt verkocht, dus het zal wel goed zijn. En al die namen zijn abracadabra. Dat is een logische reactie, en het is precies de plek waar de keuze wordt gemaakt zonder dat jij hem maakt.

Je hoeft geen scheikundige te zijn. Je hoeft zeven dingen te weten over hoe zo'n lijst werkt en vijf groepen stoffen te kunnen herkennen. Dan zie je in een minuut of een product bij je huid past. In dit artikel lees je hoe, met wat de EU over die stoffen heeft bepaald.

De belangrijkste punten

• Een INCI-lijst staat op volgorde van hoeveelheid, tot 1%, en daaronder in willekeurige volgorde.
• "Natuurlijk" en "hypoallergeen" op de voorkant zeggen weinig over wat erin zit.
• Vijf groepen waar ik op let: sulfaten, geëthoxyleerde stoffen, formaldehydeafgevers, isothiazolinonen en parabenen.
• Veel stoffen zijn gereguleerd in de EU: het is geen vrije markt, en toch kun je zelf kiezen.
• Een kortere lijst met duidelijke namen is een goed teken.

Hoe lees je een INCI-lijst?

Van voor naar achter. Wat vooraan staat, zit er het meest in. Tot 1% staan ingrediënten op volgorde van hoeveelheid, daaronder in willekeurige volgorde, en kleurstoffen staan meestal onderaan.

Water staat vaak als eerste: een product bestaat voor een groot deel uit water, en dat is geen probleem. Daarna komen de stoffen die het product maken: schuimers, emulgatoren, oliën, bevochtigers. De werkstoffen, zoals vitamine C, peptiden of niacinamide, staan vaak verder naar achteren. Zie je een werkstof onderaan, dan zit er weinig van in. Een product hoeft daarom niet slecht te zijn, het hoeft alleen niet te doen wat de voorkant belooft. Lees ook wat er goed is voor je huid: werkstoffen in de juiste hoeveelheid.

Wat zeggen woorden als natuurlijk en hypoallergeen?

Weinig. Het zijn woorden op de voorkant van een verpakking, en wat erin zit lees je alleen op de achterkant. Een product kan "puur", "natuurlijk" en "hypoallergeen" heten en toch schuimers en conserveringsmiddelen bevatten die je huid irriteren.

Als je haastig winkelt, overtuigen die woorden je er snel van dat een product veilig is voor je huid. Dat is wat ze moeten doen. Kijk daarom altijd verder: de INCI-lijst vertelt je het verschil. Heb je een gevoelige huid, dan is een korte lijst zonder parfum en zonder sterke schuimers een goed begin. Lees ook organische huidverzorging en je gezondheid.

Welke vijf groepen stoffen zoek ik op?

Sulfaten en andere sterke schuimers, geëthoxyleerde stoffen (PEG en -eth-), formaldehydeafgevers, isothiazolinonen en parabenen. Dat zijn de groepen waar ik op let, en waarvoor de EU eigen regels of adviezen heeft.

Natriumlaurethsulfaat (SLES) en andere geëthoxyleerde stoffen

SLES is een veelgebruikte schuimer die je huid en ogen kan irriteren, en die wordt gemaakt door ethoxylering. Bij dat proces kan 1,4-dioxaan als bijproduct ontstaan, en ditzelfde geldt voor PEG-stoffen.

De SCCS, de Europese adviescommissie, vond in 2015 dat een spoor van hoogstens 10 ppm 1,4-dioxaan in een cosmetisch product veilig is, en adviseerde dat als streefniveau binnen korte tijd in te voeren (SCCS-advies 1570/15). Als opzettelijk toegevoegde stof is 1,4-dioxaan verboden. Dat is wat het is: een bijproduct dat je niet op het etiket ziet, en een norm om aan te voldoen. Wie het wil vermijden, kiest voor milde schuimers en vermijdt "PEG-" en "-eth-" in de naam. Lees ook gezicht reinigen: hoe vaak, waarmee en in welke volgorde.

Formaldehydeafgevers

Conserveringsmiddelen zoals DMDM hydantoïne geven langzaam formaldehyde af om het product te conserveren. Formaldehyde kan contactallergie geven, en de SCCS vindt dat de waarschuwing "bevat formaldehyde" al vanaf 10 ppm vrij formaldehyde op het etiket moet.

In 2021 adviseerde de SCCS de drempel voor die waarschuwing te verlagen van 0,05% naar 0,001%, toegepast op al het vrije formaldehyde uit alle afgevers samen (SCCS-advies, 2021). Dat zegt dat de drempel te hoog was, niet dat elk product met een afgever gevaarlijk is. Heb je een huid die snel reageert of eczeem, kies dan een product zonder deze conserveringsmiddelen. Lees eczeem.

Methylisothiazolinone

Een conserveringsmiddel dat contactallergie gaf, en dat sinds 12 februari 2017 niet meer in leave-on-cosmetica mag. De EU vond dat er geen veilige concentratie was aangetoond.

De reden staat in Verordening 2016/1198: de eerder toegestane 100 ppm bleek niet veilig, en voor leave-on-producten, ook doekjes, was geen veilige concentratie voor het ontstaan van contactallergie aangetoond. Dat is een voorbeeld van hoe zo'n stof eerst algemeen wordt gebruikt en later wordt verboden. Het laat zien waarom het loont om te lezen wat erin zit.

Parabenen

Vijf parabenen zijn verboden, propyl- en butylparaben zijn beperkt tot 0,14% en methyl- en ethylparaben zijn toegestaan tot het maximum. Ik vermijd ze, en leg waarom uit in parabenen in cosmetica: wat de EU toestaat en wat ik vermijd.

Wat zit er in een "natuurlijke" reiniger? De analyse van 21 ingrediënten

Een bekend, groot merk zet "puur", "natuurlijk" en "hypoallergeen" op de voorkant van de fles van een reinigingsproduct. Kijk je naar de ingrediënten, dan is het geen natuurlijk huidverzorgingsproduct, maar een reinigingsmiddel op basis van synthetische chemicaliën. Ik loop hieronder de meeste bestanddelen langs, in de volgorde van het etiket, met de functie en de mogelijke bijwerkingen.

De meeste stoffen zijn niet voedend, maar alleen actief op het oppervlak van je huid. Het product bevat daarnaast conserveringsmiddelen en schuimmiddelen die je huid waarschijnlijk uitdrogen en de zuurgraad van je huid irriteren. Wie haastig winkelt en niet verder kijkt dan de voorkant, raakt overtuigd dat dit veilig is voor zijn kostbare huid, mede door de aantrekkelijke prijs.

1. Water. Het gezonde, vertrouwde H2O. Hier hebben we geen problemen mee. Waarschijnlijk bestaat het product voor twee derde uit water, vandaar de aantrekkelijke prijs.
2. Natriumlaurethsulfaat (SLES). Veelgebruikt en oppervlakteactief. Het staat bekend om huid- en oogirritaties en het kan mogelijk je hormoonhuishouding in de war brengen. Bij de productie ondergaat het een ethoxylatieproces met ethyleenoxide, een bekend carcinogeen. Een ander bijproduct van ethoxylatie is 1,4-dioxaan, dat ook als carcinogeen geldt.
3. Acrylaten-copolymeer. Een kunststofpolymeer dat als stabilisator of verdikker werkt. Het is huid- en oogirriterend.
4. PEG-80 sorbitan laurate. Een stof die voor je huid giftig kan zijn en zeker niet veilig is op een beschadigde huid. Omdat het een geëthoxyleerde verbinding is, kan het 1,4-dioxaan bevatten.
5. Di-PPG-2 myreth-10 adipaat. Een zogenaamde "huidverbeteraar", ook geproduceerd door ethoxylatie, dus ook hier kan 1,4-dioxaan in zitten, een bekend carcinogeen.
6. Coco-glucoside. Een oppervlakteactieve stof, schuimmiddel, conditioner en emulgator uit kokosolie en fruitsuiker, met een lage irritatiescore.
7. Glyceryl oleate. Een extract van glycerine en oliezuur, een emulgator afgeleid van natuurlijke oliën en vetten. Wordt in cosmetica als veilig gezien.
8. Glycerine. Natuurlijk of synthetisch. Een smeermiddel en bevochtiger die je huid helpt te hydrateren en als veilig wordt beschouwd.
9. Cocamidopropyl betaine. Een schuimmiddel en viscositeitsbouwer, momenteel als veilig beschouwd.
10. DMDM hydantoïne. Een antimicrobieel conserveringsmiddel dat formaldehyde afgeeft. Formaldehyde is kankerverwekkend (Nationaal Kankerinstituut VS). DMDM hydantoïne is giftig voor je afweersysteem en je huid, irriteert de ogen en mag in Japan maar beperkt in cosmetica worden gebruikt.
11. Lauryl methyl gluceth-10. Een bevochtiger. Volgens de Environmental Working Group is de stof niet beoordeeld op veiligheid voor gebruik in de cosmetica-industrie.
12. Natriumhydroxide. Een sterk basische, reactieve anorganische base, een pH-regelaar met een hoge irritatiefactor, ook bekend als bijtende soda. Het kan ogen, huid en slijmvliezen irriteren en tijdelijk haarverlies veroorzaken. De cosmetische database meldt bezorgdheid in verband met kanker en noemt de stof "naar verwachting giftig of schadelijk".
13. Methylparaben. Een schimmelwerend conserveringsmiddel en bekende hormoonontregelaar die kenmerken van genen verstoort. Parabenen zijn in verband gebracht met borstkanker en bootsen oestrogeen in je lichaam na. Lees waarom ik parabenen absoluut vermijd.
14. Tetranatrium EDTA. Een chemische binder, door de cosmetische database geclassificeerd als "naar verwachting toxisch of schadelijk".
15. Mica. Een mineraal dat om het glinsterende uiterlijk wordt gebruikt. Wordt als veilig beschouwd.
16. Titaandioxide. Een natuurlijk mineraal als bleekmiddel en UV-blocker, een fotosensitizer die door je huid kan worden opgenomen en tot een verhoogde productie van vrije radicalen leidt. Geclassificeerd als mogelijk kankerverwekkend voor de mens (IARC, groep 2B).
17. Polyquaternium-10. Antistatisch, vochtinbrengend en filmvormend. Geklasseerd als ingrediënt met een laag risico.
18. Silica. Een absorptiemiddel, ook silicium dioxide. De veiligheid hangt van het type af: amorf silica wordt als veilig beschouwd, kristallijn silica is gekoppeld aan gezondheidsproblemen, waaronder kanker, allergieën en toxiciteit van organen.
19. PEG-16 soja-sterol. Een oppervlakteactieve stof en emulgator, niet veilig op beschadigde huid.
20. Butylene glycol. Een oplosmiddel, verdunner en geurstof. Er is sterk bewijs dat het de ogen en de huid irriteert.
21. Glycine soja (sojaboon). Afgeleid van soja-aminozuren. Over het algemeen veilig, maar het kan de vorming van nieuwe bloedvaten blokkeren en sommige mensen hebben een sojaallergie.

Van de 21 stoffen zijn er dus meerdere die je huid irriteren, uitdrogen of een risico geven, in een product dat zich "puur" en "natuurlijk" noemt. Dat is waarom ik zeg: lees de achterkant, niet de voorkant.

Zijn ingrediënten getest voordat ze in huidverzorging komen?

Elk cosmetisch product dat in de EU wordt verkocht, moet een veiligheidsbeoordeling hebben. Dat betekent niet dat elke combinatie bij jouw huid past, en ook niet dat alles wat is toegestaan voor jou een goede keuze is.

Waarom zou je de ingrediënten lezen? Omdat de meeste producten gemiddeld 15 tot 20 bestanddelen hebben. Gebruik je 10 producten per dag, dan kom je dagelijks met ongeveer 150 tot 200 chemische stoffen of meer in aanraking. Al die stoffen werken op een unieke en niet te kwalificeren manier samen, en de combinatie is niet getest. Dat is even schrikken: het gaat om een dosis vergif die we niet langer kunnen negeren en waaraan we ons lichaam niet langer willen blootstellen, gewoon door eenvoudige keuzes te maken.

De regels zijn er, en toch rekent een product op een groep, niet op jou. Een rekenvoorbeeld: gebruik je tien producten per dag met elk 15 tot 20 ingrediënten, dan kom je dagelijks in aanraking met 150 tot 200 stoffen. Elke stof is afzonderlijk beoordeeld, en wat ze samen met jouw huid doen, is niet voor jou beoordeeld. Dat is waarom ik zeg: minder producten, kortere lijsten, duidelijke namen. Lees ook smeer jij gifstoffen op je huid? en huidverzorging: gevaarlijke stoffen die je beter vermijdt.

Wat voor ingrediënten zijn wél goed?

Milde schuimers zoals coco-glucoside, bevochtigers zoals glycerine en plantaardige oliën. Dat zijn stoffen waar een korte lijst mee is opgebouwd, en ze hoeven geen reden tot zorg te zijn.

Glycerine helpt je huid te hydrateren, coco-glucoside is een milde schuimer met een lage irritatiescore en glyceryl oleate is een emulgator uit natuurlijke oliën en vetten. Voor werkstoffen kijk ik naar wat je huid mist, bijvoorbeeld niacinamide voor je barrière, bakuchiol als natuurlijk alternatief voor retinol, peptiden voor stevigheid en vitamine C voor collageen. Hoe dat in Elim Instituut Skincare samengaat, met gecertificeerd biologische plantenextracten, vegan en niet op dieren getest, lees je op die pagina. De volledige INCI-lijst van elk product loop ik met je door, zodat je weet wat je op je huid zet. Bestellen kan telefonisch (078-6911113) of per e-mail (info@eliminstituut.nl).

Wat doe je vandaag?

Pak één product dat je dagelijks gebruikt, zoek de INCI-lijst en loop de vijf groepen na. Zoek ook naar "parfum". Vervang wat je kunt vervangen, en laat de rest staan tot het op is.

Wil je dat ik met je meekijk? Doe de online huidtest, of plan je eerste afspraak, de Elim Huidherstel Formule. Ik meet met een huidscan wat jouw huid nodig heeft, en dan kijken we samen naar wat in je badkamer past. Lees ook ingrediënten in huidverzorging: wat geeft resultaat.

Veelgestelde vragen

Wat is een INCI-lijst?

De INCI-lijst is de lijst van alle ingrediënten op een cosmeticaverpakking, in een vaste internationale naamgeving. Hij staat verplicht op het product of de doos, op volgorde van hoeveelheid, van veel naar weinig.

In welke volgorde staan ingrediënten op het etiket?

Van veel naar weinig, tot een concentratie van 1%. Ingrediënten onder 1% mogen in willekeurige volgorde staan, en kleurstoffen (CI-nummers) staan meestal onderaan. Een werkstof die vooraan staat, zit er in een hoeveelheid die telt, een werkstof onderaan niet per se.

Zegt "natuurlijk" of "hypoallergeen" op de voorkant iets over de samenstelling?

Weinig. Het zijn marketingwoorden: een product kan natuurlijk heten en toch conserveringsmiddelen en schuimers bevatten die irriteren. Lees daarom de INCI-lijst op de achterkant, niet de woorden op de voorkant.

Wat is SLES en waarom let ik erop?

Natriumlaurethsulfaat is een sterke schuimer die je huid kan irriteren. Omdat het wordt gemaakt door ethoxylering, kan er het bijproduct 1,4-dioxaan in zitten. De Europese adviescommissie SCCS vindt een spoor van maximaal 10 ppm veilig en wil dat dat het streefniveau wordt.

Wat zijn PEG-stoffen?

PEG-stoffen (polyethyleenglycolen) zijn geëthoxyleerde stoffen die als emulgator of oplosmiddel dienen. Je herkent ze aan "PEG-" en "-eth-" in de naam. Net als bij SLES kan bij de productie 1,4-dioxaan als bijproduct ontstaan.

Wat zijn formaldehydeafgevers?

Conserveringsmiddelen zoals DMDM hydantoïne, imidazolidinyl urea en diazolidinyl urea geven in het product langzaam formaldehyde af. De SCCS adviseerde in 2021 dat de vermelding "bevat formaldehyde" al vanaf 10 ppm vrij formaldehyde moet staan (0,001%), omdat het contactallergie kan geven.

Waarom is methylisothiazolinone in leave-on-producten verboden?

Omdat de EU vond dat er geen veilige concentratie was aangetoond voor het ontstaan en uitlokken van contactallergie. Sinds 12 februari 2017 mag het niet meer in leave-on-cosmetica (Verordening 2016/1198).

Zijn parabenen verboden?

Vijf zijn verboden, propyl- en butylparaben zijn beperkt tot 0,14% en methyl- en ethylparaben zijn toegestaan tot het wettelijke maximum. Mijn keuze is ze te vermijden. Lees het artikel over parabenen voor de details.

Is natriumhydroxide gevaarlijk in cosmetica?

Natriumhydroxide is een sterke base die als pH-regelaar wordt gebruikt, in kleine hoeveelheid. Als losse stof is het bijtend. In een afgewerkt product zit het meestal geneutraliseerd. Een ingrediënt hoeft dus niet te schrikken, de concentratie telt.

Hoe lees ik een INCI-lijst snel?

Kijk eerst naar de eerste vijf ingrediënten, zoek dan naar schuimers (sulfaten), geëthoxyleerde stoffen (PEG), formaldehydeafgevers, isothiazolinonen en parabenen, en kijk of er "parfum" staat. Zoveel is genoeg om in een minuut een keuze te maken.