Eczeem: wat er in je huid gebeurt en wat helpt

Je hebt eczeem, en het bepaalt meer van je dag dan je laat merken. De jeuk wekt je 's nachts, je mouwen gaan over de rode plekken, en je bent gestopt met uitleggen. Misschien heb je al veel geprobeerd, en gaf niets genoeg resultaat. Dat ligt niet aan jou. Het ligt aan het feit dat de meeste behandelingen de ontsteking aanpakken, en bijna niemand uitzoekt waarom je huid steeds opnieuw ontsteekt.

In dit artikel lees je wat eczeem is, wat het verergert, welke natuurlijke ingrediënten je huid helpen kalmeren en wat je zelf kunt doen. Aan het eind lees je hoe ik de oorzaak bij jou opspoor.

De belangrijkste punten

• Eczeem is een ontsteking van de bovenste huidlagen, met jeuk en roodheid, en het is niet besmettelijk.
• Je huidbarrière is bij eczeem te zwak: er ontsnapt vocht en er komen prikkels binnen.
• Zeep, parfum, schoonmaakmiddelen, voeding, stress, temperatuur en huisstofmijt kunnen het verergeren.
• Goed hydrateren is de eerste stap, en natuurlijke ingrediënten kalmeren de huid.
• Een zalf haalt de ontsteking weg. De oorzaak vind je met meten, en daarmee voorkom je dat het terugkomt.

Wat is eczeem?

Eczeem is een oppervlakkige ontstekingsreactie van de huid die jeuk en roodheid geeft. Je huidbarrière werkt minder goed, waardoor vocht ontsnapt en prikkels makkelijker binnenkomen, en je afweer reageert te sterk op die prikkels.

Zowel mannen als vrouwen, kinderen en volwassenen kunnen eczeem krijgen. Meestal wordt het vastgesteld als atopisch eczeem. Volgens Thuisarts komt het door erfelijke aanleg, waarbij twee dingen misgaan: de beschermlaag van je huid werkt minder goed, zodat vocht eruit verdwijnt en je huid droog wordt en jeukt, en je afweer in de huid is te actief, wat ontsteking geeft. Eczeem is geen allergie en ontstaat ook niet door een allergie. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is eczeem niet besmettelijk. Je kunt het niet van iemand krijgen en niet aan iemand geven.

Eczeem is dus geen vuil of verzorgingsfout. Het is een huid die haar eigen wal minder goed bewaakt. En dat verandert wat je eraan doet: je geeft de huid geen sterker middel, je geeft haar een sterkere wal.

Hoe ziet eczeem eruit?

Eczeem komt vooral voor op je oren, voeten, handen, benen en op je gezicht. Je herkent het aan een rode, schilferige huid, soms met kleine blaasjes met vocht erin die kunnen openbarsten en wondjes worden.

Eczeem kan erg jeuken. Door het krabben kunnen (ernstige) infecties ontstaan, maar ook huidverkleuring (pigment) en blaren. Het krabben houdt de ontsteking in stand: elke kras beschadigt de barrière verder, en de jeuk neemt toe. Houd je nagels kort, gebruik een koud kompres in plaats van krabben, en smeer vaker dan je denkt nodig te hebben. Heb je open, natte of pijnlijke plekken, of gele korsten, laat dat dan beoordelen door de zorgverlener die je behandelt. Dat kan een infectie zijn.

Wat is seborroïsch eczeem?

Seborroïsch eczeem zit op plekken met veel talgklieren, zoals je haargrenzen, wenkbrauwen, de plooien naast je neus en in en achter je oren. Een gist die van nature op je huid leeft speelt daarbij een rol, en je afweer reageert er te sterk op. Het is niet besmettelijk.

De folder van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie beschrijft dat de gist Pityrosporum ovale (ook Malassezia furfur) bij iedereen op de hoofdhuid zit. Bij mensen met seborroïsch eczeem zit er meer van, en hun afweer reageert met ontsteking. Roos is de mildste vorm. Stress kan het erger maken, net als kou in de herfst en winter en droge lucht in verwarmde ruimtes. Een genezing voor altijd is er niet, de klachten kunnen terugkomen als je met de behandeling stopt, maar je kunt ze goed onder controle houden.

Wat ik hieruit haal: je huidbarrière en je talgbalans bepalen mee hoe vaak de gist je afweer kan prikkelen. Dat is waarom ik bij seborroïsch eczeem dezelfde route volg als bij gewoon eczeem: eerst de prikkels weghalen, dan de barrière herstellen, dan de oorzaak zoeken.

Welke factoren verergeren eczeem?

Zeep, schoonmaakmiddelen, parfum, heet water, wol en stress verergeren eczeem. Waarom de een eczeem krijgt en de ander niet, weet niemand precies, maar de prikkels die het erger maken, ken je wel, en die kun je weghalen.

Thuisarts noemt als prikkels: zeep, douchegel en shampoo, warm of lang douchen en baden, wol, krabben, zweten, hitte en kou, schoonmaakmiddelen en parfum. Ook moe zijn, een virus- of bacterie-infectie, hooikoorts, astma en stress maken eczeem erger. Daar komen bepaalde voeding, temperatuurwisselingen en huisstofmijt bij als prikkels die eczeem kunnen verergeren.

Bij eczeem door contact met iets zijn dat vaak water en zeep zelf: als je ze vaak op je huid krijgt, droogt je huid uit en wordt eczeem erger. Draag bij schoonmaken katoenen handschoenen onder rubberen handschoenen.

Ik raad je aan alle chemische producten te vermijden: zepen met een hoge pH, detergenten, waspoeders, parfums en producten met geurstoffen. Eén geurstof kan honderden irriterende bestanddelen bevatten. Hoe zo'n pH-waarde werkt, lees je in het artikel over pH, en meer over de stoffen die je dagelijks op je huid smeert in smeer jij gifstoffen op je huid? en over een allergische reactie van je huid.

Is een zalf van de apotheek de beste oplossing?

Een voorgeschreven zalf haalt de ontsteking weg, en dat is waardevol. Wat een zalf niet doet, is uitzoeken waarom je huid steeds opnieuw ontsteekt. Daarom heb je bij eczeem twee dingen nodig: de ontsteking rustig houden én de oorzaak vinden.

Meestal schrijft de zorgverlener een zalf met een ontstekingsremmend middel (een corticosteroïd) voor, en bij een ernstige infectie antibiotica. Stop daar nooit zelf mee, en bespreek elke verandering met degene die het heeft voorgeschreven. Een zalf verhelpt het eczeem voor nu. Pakt niemand de oorzaak aan, dan staat je huid over een paar weken weer in brand. Omdat eczeem vaak samengaat met een droge huid, is de eerste stap het goed hydrateren van de plekken waar je last van hebt. Volgens Thuisarts is smeren met een basiszalf belangrijk: het beschermt je huid en maakt de jeuk minder, en je blijft het dagelijks doen, ook als het eczeem weg is.

De oorzaak zoek ik met de RC wangslijmtest, samen ontwikkeld met naturopaat Rassie Erasmus. Die laat zien welke factoren het eczeem kunnen verergeren of veroorzaken, zodat we gericht kunnen herstellen. Indien nodig voeg ik het Elim huidherstel voedingsschema toe. Lees ook hoe je darmen je huid beïnvloeden.

Welke natuurlijke ingrediënten helpen bij eczeem?

Een aantal natuurlijke ingrediënten kalmeert de huid, ondersteunt de wondgenezing en remt ontsteking: goudsbloem, aloë vera, kamille, gotu kola, manukahoning, pompoenzaad, berkenolie, worstenboomextract, sesamolie, South Sea Pearl Powder en vitamine E. Ze doen hun werk het best in een product dat tegelijk je barrière herstelt.

• Goudsbloem (calendula). Vermindert ontsteking en bevordert wondgenezing, en past daarom bij huidherstel.
• Aloë vera. Verzacht, kalmeert, geneest en hydrateert.
• Kamille. Werkt tegen allergische reacties, ontstekingsremmend en pijnstillend. Ideaal voor een gevoelige, rode of jeukende huid.
• Gotu kola. Vermindert littekenweefsel en ontsteking en bevordert wondgenezing.
• Manukahoning. Hydrateert, kalmeert en werkt antibacterieel, en wordt gebruikt tegen infectie, ontsteking en jeuk. Het onderzoek ernaar is klein: in een overzicht van honing bij atopisch eczeem verbeterden klachten bij een deel van de proefpersonen, maar de onderzoekers vragen zelf om grotere gecontroleerde studies. Ik zie het als een aanvulling op je basisverzorging, niet als vervanging.
• Pompoenzaad. Een rijke bron van zink, dat de huid nodig heeft om te herstellen.
• Berkenolie. Pijnstillend en antiseptisch, vooral goed bij pijn en ontsteking.
• Worstenboomextract (kigelia). Antibacterieel, schimmelwerend en ontstekingsremmend.
• Sesamolie. Ontstekingsremmend.
• South Sea Pearl Powder. Het hoofdbestanddeel is calciumcarbonaat; het ondersteunt de genezing en vermindert roodheid.
• Vitamine E. Een antioxidant die de ruwe huid kalmeert.

Welke tips helpen om eczeem te voorkomen?

Je voorkomt eczeem door prikkels te verminderen en je huid de hele dag gehydrateerd te houden. De tips hieronder gaan over je kleding, je huis, je voeding en je gewoonten. Kies er een paar die bij je leven passen en houd ze zes weken vol.

• Draag loszittende, ademende stoffen zoals katoen en hennep, en vermijd synthetische materialen en wol.
• Houd je huid de hele dag goed gehydrateerd.
• Probeer je lichaamstemperatuur de hele dag zo constant mogelijk te houden. Douche kort en lauw.
• Haal vloerkleden weg en verminder huisstofmijt.
• Laat huisdieren buiten leven en ga niet zitten op plekken waar dieren zijn geweest.
• Gebruik geen chemische producten.
• Eet vers en biologisch.
• Verhoog je inname van omega 3, 6 en 9 met visolie, lijnzaad, teunisbloemolie (primula) en levertraan.
• Verwerk probiotica in je voeding, zoals gefermenteerde producten.
• Zorg dat de ruimtes waar je bent goed worden doorgelucht.
• Verschoon je beddengoed regelmatig.
• Houd een voedingsdagboekje bij, om te zien welke voeding je eczeem verergert.
• Was nieuwe kleding een paar keer voordat je haar draagt.
• Vermijd stress. Lees hoe je stress verlicht.
• Gebruik koude kompressen om jeuk te verminderen.
• Houd je nagels kort en schoon.

Probiotica en gefermenteerd voedsel hebben een reden: een deel van het afweersysteem zit in je darm, en studies naar probiotica bij eczeem laten bij een deel van de onderzochte patiënten minder klachten zien (systematische review van 60 studies naar voedingsinterventies en huidziekten). Het bewijs verschilt per soort bacterie, dus kies niet blind.

Welke verzorging past bij eczeem?

Een dikke, parfumvrije crème die je de hele dag gebruikt en die je huidbarrière ondersteunt. Welke uit Elim Instituut Skincare bij jou past, kies ik na een huidscan, omdat een droge, een ontstoken en een gevoelige huid niet hetzelfde nodig hebben.

Zacht voelen is geen meting

Een crème die je huid direct zacht laat aanvoelen, hoeft je barrière niet te herstellen. Zacht is een gevoel, geen meting. In mijn huidanalyses bij ruim 7.000 vrouwen zag ik bij routines met veel PEG-verbindingen, siliconen en paraffine regelmatig dat de huid zacht aanvoelde terwijl de gemeten hydratatie en elasticiteit achterbleven. Zulke stoffen leggen een glad laagje op het oppervlak, en de huid eronder krijgt niet wat ze mist. Daarom kijk ik bij elke crème naar de hele samenstelling en niet alleen naar de werkstof op de voorkant. Bestellen kan telefonisch (078-6911113) of per e-mail (info@eliminstituut.nl).

Heb je een huid die ook droog en gevoelig is in de winter, lees dan ook hoe je een droge huid in de winter verzorgt.

Eczeem, hoe nu verder?

Je hebt nu een aantal waardevolle tips om mee aan de slag te gaan. Wil je eczeem echt aanpakken, de oorzaak achterhalen en oplossen, plan dan je eerste afspraak, de Elim Huidherstel Formule. Met de RC wangslijmtest, samen ontwikkeld met naturopaat Rassie Erasmus, achterhaal ik de oorzaak.

Wil je eerst zien waar je huid nu staat? Doe dan de online huidtest. Je antwoorden geven je een huidprofiel, met uitleg per antwoord in je mail. Meer over mijn aanpak bij eczeem lees je op de pagina eczeembehandelingen.

Veelgestelde vragen

Wat is eczeem?

Eczeem is een ontsteking van de bovenste huidlagen die jeuk en roodheid geeft. Je huidbarrière werkt minder goed, waardoor vocht ontsnapt en prikkels makkelijker binnenkomen, en je afweer reageert te sterk op die prikkels.

Is eczeem besmettelijk?

Nee. Eczeem is niet besmettelijk. Je kunt het niet van iemand krijgen en niet aan iemand geven.

Waar krijg je eczeem?

Op je oren, handen, voeten, benen en gezicht. De huid wordt rood en schilferig, en soms ontstaan kleine blaasjes met vocht die kunnen openbarsten en wondjes worden.

Wat is het verschil tussen eczeem en seborroïsch eczeem?

Seborroïsch eczeem zit op plekken met veel talgklieren: haargrenzen, wenkbrauwen, plooien naast de neus en in en achter de oren. Een gist die van nature op je huid zit, speelt daarbij een rol, en je afweer reageert er te sterk op. Roos is de mildste vorm. Het is niet besmettelijk.

Wat verergert eczeem?

Zeep en douchegel, heet en lang douchen, wol, krabben, zweten, kou en hitte, schoonmaakmiddelen en parfum. Ook moeheid, een infectie, hooikoorts, astma en stress maken het erger.

Helpt manukahoning bij eczeem?

Manukahoning is kalmerend en antibacterieel en wordt bij eczeem gebruikt. Het onderzoek ernaar is klein en de uitkomsten verschillen: bij een deel van de proefpersonen verbeterden de klachten, maar grote gecontroleerde onderzoeken ontbreken nog. Gebruik het als aanvulling op een goede basisverzorging.

Moet ik mijn voorgeschreven zalf laten staan?

Nee. Stop nooit zelf met voorgeschreven zalf en bespreek elke verandering met de zorgverlener die hem heeft voorgeschreven. Een zalf haalt de ontsteking weg. Wat ik doe, is uitzoeken waarom je huid steeds opnieuw ontsteekt.

Welke natuurlijke ingrediënten kalmeren eczeem?

Goudsbloem (calendula), aloë vera, kamille, gotu kola, manukahoning, pompoenzaad, berkenolie, worstenboomextract (kigelia), sesamolie, South Sea Pearl Powder en vitamine E.

Wat kan ik zelf doen om eczeem te voorkomen?

Smeer je huid de hele dag door, douche kort en lauw, draag katoen, gebruik geen chemische producten, houd een voedingsdagboekje bij, verlaag je stress en houd je nagels kort. De volledige lijst staat in dit artikel.

Wat is de RC wangslijmtest en wat heeft hij met eczeem te maken?

De RC wangslijmtest is samen met naturopaat Rassie Erasmus ontwikkeld en laat zien hoe jouw darmen voedingsstoffen opnemen en welke factoren mee kunnen spelen in je huid. Ik gebruik hem om de oorzaak van jouw eczeem te vinden, en bouw daar je plan op.

Wanneer laat ik mijn eczeem beoordelen?

Als het ontstoken, nat of pijnlijk is, als het plotseling erger wordt of na zes weken niet beter is. Dan laat je het beoordelen door de zorgverlener die je behandelt. Een afspraak bij mij vervangt dat niet.