Parfum in cosmetica: wat er in geurstoffen zit en wat je kunt doen

Een parfum cadeau krijgen voor Moederdag, je verjaardag of zomaar, is leuk. Bijna iedereen vindt het fijn om lekker te ruiken. Dit artikel gaat niet over dat gevoel. Het gaat over wat er in een geur zit, waarom het etiket je daar weinig over vertelt, en wat dat betekent voor je huid als je geur dagelijks op je huid en in je huis gebruikt.

Je hoeft geen parfum op te geven. Je hoeft wel te weten dat het etiket "parfum" een deur is zonder naam erop, en dat je kunt kiezen wat je erdoor binnenlaat.

De belangrijkste punten

• Een geur is een mengsel waarvan de fabrikant de samenstelling mag houden, behalve de bekende allergenen.
• Geur hoort tot de bekendste oorzaken van contactallergie.
• De EU breidt de allergenenlijst uit van 26 naar ruim 80, met een deadline van 31 juli 2026 voor nieuwe producten.
• Parfumvrij betekent iets anders dan ongeparfumeerd, en natuurlijk betekent niet allergievrij.
• Geur zit in veel meer dan je parfumflesje: ook in shampoo, wasmiddel, kaarsen en luchtverfrissers.

Hoe betrouwbaar is je reukzin?

Je reukzin is er om je te waarschuwen, en dat doet hij snel. Een paar kleine moleculen zijn genoeg om in een fractie van een seconde een signaal naar je hersenen te sturen.

Een van de functies van je reukzin is je te waarschuwen voor dreigend gevaar. Mensen met een geurallergie hebben dat alarm sterker ingebouwd. Het is ook geen toeval dat je reuk scherper wordt als je zwanger bent, of dat je overgevoelig voor geur kunt zijn als je je niet lekker voelt. Reacties op geur lopen uiteen van hoofdpijn en migraine tot duizeligheid, misselijkheid, braken, geïrriteerde luchtwegen en ademhalingsmoeilijkheden. Wie die klachten heeft, vindt dat je stinkt, en heeft daar een lichamelijke reden voor.

Waar komt parfum vandaan?

Eeuwenlang was parfum voor de elite, om de geur van ongewassen lichamen en kleren te verbergen. Vandaag is geur een industrie die miljarden omzet, en bijna alles wat je koopt is geparfumeerd.

Parfum heeft nog steeds iets geheimzinnigs en intrigerends. We hopen allemaal op een unieke, verleidelijke geur. De keerzijde is dat het product zelf minder wordt en de geur meer, en dat de samenstelling een bedrijfsgeheim is. De geuren van nu staan ver af van hun oorsprong. Tegenwoordig is "geur" bijna een vies woord, en toch zijn geurtjes overal: in shampoo, wasmiddel, bad- en doucheproducten, bodylotion, zeep, kaarsen, luchtverfrissers en schoonmaakartikelen.

Wat zit er in parfum?

Een mengsel van geurstoffen, oplosmiddelen en fixatieven waarvan de fabrikant de samenstelling niet hoeft te noemen. Alleen bekende allergenen moeten apart op het etiket als ze boven een drempel zitten.

Staat er op het etiket "geparfumeerd", dan zijn er geuren of aroma's toegevoegd. Dat geldt voor een eau de toilette, maar ook voor deodorant, shampoo, bodylotion, hydraterende producten, zeep en lippenstift. De samenstelling noemt de fabrikant niet, en daarom weet jij als gebruiker niet wat het mengsel bevat. Dat zegt niets over of het veilig is, het zegt wel dat je het niet kunt nagaan. De term "fragrance" is zo een soort synoniem geworden voor een samenstelling die je niet mag zien. Als de fabrikant de ingrediënten van een geur zo verbergt, komt dat hoogstwaarschijnlijk doordat hij de veiligheid ervan niet kan garanderen. Dan kies je beter voor cosmetica zonder geur.

Het gaat om grote aantallen. De lijst van de branche (de IFRA Transparency List) bevat ruim 3.000 stoffen die wereldwijd in geuren worden gebruikt (3.312 geurstoffen in de editie van 2025), en een geur kan een willekeurig aantal daarvan bevatten, in combinaties en hoeveelheden die je niet ziet. Het is een chemische cocktail. In een test van de Campaign for Safe Cosmetics en de Environmental Working Group uit 2010 vonden onafhankelijke laboratoria in 17 bekende geuren gemiddeld 14 stoffen die niet op het etiket stonden, 38 verschillende in totaal, waaronder stoffen die met hormoonverstoring en allergie worden verbonden (Not So Sexy). Dat de samenstelling niet openbaar is, betekent niet dat een product veilig is. Het betekent dat je het niet kunt nagaan.

Geuren vind je ook buiten je huid. Ze zweven door de luchtkanalen van winkelcentra en hotels, hangen als kartonnen figuurtjes aan je achteruitkijkspiegel, zitten in geurkussentjes in je linnenkast en in stopcontactapparaatjes die je huis 24 uur per dag van een luchtje voorzien om andere geuren te verbloemen. Over de effecten van al die geuren samen op de lange termijn, in een slecht geventileerde ruimte, is weinig bekend.

Wat verandert er in de EU voor geur op het etiket?

De EU breidt de lijst allergenen die je apart moet vermelden uit van 26 naar ruim 80 stoffen. Producten die nieuw op de markt komen moesten daaraan voldoen vanaf 31 juli 2026, producten die al in de winkel liggen uiterlijk vanaf 31 juli 2028.

Dat staat in Verordening 2023/1545. De drempel voor vermelding is 0,001% in leave-on-producten en 0,01% in rinse-off-producten. Het exacte aantal verschilt per bron (24 bestaande allergenen plus 56 nieuwe, volgens één samenvatting), maar de richting is gelijk: meer stoffen worden zichtbaar. Dat is goed nieuws voor je als je allergisch bent, want je kunt straks beter zien waarvoor je gevoelig bent. Het is ook een teken dat de zorg over geurallergenen reëel genoeg is om er wetgeving voor te maken.

Wat het nog niet doet: de rest van een geur blijft een bedrijfsgeheim. Een product met een kort allergenenlijstje is dus niet daarmee geurvrij.

Kan parfum een allergie geven?

Ja. Geur hoort tot de bekendste oorzaken van contactallergie, en Thuisarts noemt parfum bij de prikkels die contacteczeem veroorzaken, naast zeep, afwasmiddel, make-up en metalen.

Parfum staat op nummer één als het gaat om het veroorzaken van allergische dermatitis. Een bepaalde geur kan honderden componenten bevatten die tot een allergische reactie kunnen leiden. Daarnaast bevatten geuren vaak giftige aromatische koolwaterstoffen, zoals benzeen of benzeenderivaten. Om dit te ontwijken kies je beter voor natuurlijke huidverzorging zonder schadelijke ingrediënten. Een enkele geur kan uit tientallen stoffen bestaan, en een of meer ervan kunnen een reactie geven. Dat verklaart waarom je een parfum soms jaren verdraagt en dan ineens niet meer: je afweer bouwt een gevoeligheid op door herhaald contact. Meer over reacties van je huid lees je in allergische reactie van je huid en in eczeem. Heb je daarnaast een gevoelige huid? Lees dan ook stoffen in huidverzorging die je beter vermijdt.

Hoe herken je geur op het etiket?

Zoek op de INCI-lijst naar "parfum" of "fragrance" en naar allergeennamen zoals linalool, limonene, citronellol, geraniol, citral, eugenol en coumarine.

Staat er niets van dat alles op de lijst, dan is er geen geur toegevoegd. Let op het verschil tussen parfumvrij en ongeparfumeerd: het eerste betekent dat er geen geur is toegevoegd, het tweede kan betekenen dat de fabrikant een neutrale geur heeft toegevoegd om de eigen geur van de grondstoffen te verbergen. De INCI-lijst vertelt het verschil. Heb je een gevoelige huid, dan is een product zonder parfum de eenvoudigste keuze. Lees ook hoe je ingrediënten van huidverzorging leest.

Zijn natuurlijke oliën veiliger dan parfum?

Niet automatisch. Etherische oliën bevatten componenten die als allergeen op de EU-lijst staan, zoals limonene en linalool. Natuurlijk is niet hetzelfde als allergievrij.

Daarom kies ik bij een huid die snel reageert voor producten zonder geur, en niet voor producten met een "natuurlijke" geur. Een geur uit etherische oliën is minder anoniem dan een synthetisch mengsel, en daarom vind ik hem beter te volgen. Voor een gevoelige huid blijft geen geur de veiligste keuze. Dat is ook de lijn die ik bij eczeem volg, zoals je leest in eczeem: wat er in je huid gebeurt en wat helpt.

Wat zijn de vier stoffen die je het vaakst in parfum tegenkomt?

Diethylftalaat (DEP), oxybenzon, synthetische muskusverbindingen (HHCB en AHTN) en formaldehyde met ultrafijne deeltjes. Je ziet ze niet op ieder etiket, maar ze komen vaak in geuren voor.

• 1. Diethylftalaat (DEP). Een middel dat de geur langer laat blijven op je huid. Het is een bekende hormoonverstorende stof die is gekoppeld aan voortplantingsafwijkingen bij mannelijke baby's, en in menselijke epidemiologische studies aan beschadiging van het sperma. DBP, een verwante ftalaat, is in de EU verboden in cosmetica, en DEP is toegestaan (SCCNFP-advies over DBP). Omdat ftalaten onder "parfum" vallen, zie je ze niet op het etiket.
• 2. Oxybenzon. Wordt aan parfums toegevoegd om oxidatie te voorkomen en om te zorgen dat de kleur niet verandert in uv-licht. Het is een chemische zonnefilter, maar ook een hormoonverstorende stof die je huid kan irriteren.
• 3. Synthetische muskusverbindingen (HHCB, AHTN). Je vindt ze in overvloed in parfums en wasmiddelen. Ze lossen niet op en gaan niet weg: ze hopen zich op in het milieu, bijvoorbeeld in ons watersysteem, en als ze in een dier terechtkomen, worden ze opgeslagen in het vetweefsel. De test uit 2010 vond ook muskketon, dat zich ophoopt in menselijk vet en in moedermelk. Wetenschappers ontdekten dat het lichaam reageert op deze stoffen, hoewel ze in de natuur niet voorkomen, alsof het lichaamseigen hormonen zijn.
• 4. Formaldehyde en ultrafijne deeltjes (UFP). Formaldehyde is een biologisch sterk actieve stof met vooral een prikkelende werking op de slijmvliezen. Er zijn wetenschappelijke aanwijzingen dat ultrafijne deeltjes via de longen in de bloedsomloop kunnen komen en daarmee andere organen kunnen beïnvloeden, zoals het hart- en vaatstelsel.

Hoeveel je binnenkrijgt en wat een veilige hoeveelheid is, is geen eenvoudige vraag. Daarom is het veiliger om de blootstelling aan deze schadelijke ingrediënten te beperken en te zoeken naar transparantie. Dan kun je een weloverwogen keuze maken. In feite is alles wat lekker ruikt een toevoeging aan de toenemende blootstelling: de dosis maakt het gif, en geur komt van veel kanten tegelijk. Ontkennen is gebaseerd op lichtzinnigheid en onwetendheid. Een van de grootste transparantie-initiatieven kwam van Procter & Gamble, een van de grootste producenten van verzorgings- en reinigingsproducten, dat aankondigde de ingrediënten van geurproducten op een aantal productlijnen te gaan vermelden. Dat is een teken dat de rode vlag is gehesen in deze branche, en nu schrijft de EU het voor met Verordening 2023/1545. Lees ook parabenen in cosmetica voor dezelfde afweging bij conserveringsmiddelen.

Wat doe je als je niet zonder parfum wilt?

Gebruik het bewust: bij bijzondere gelegenheden, buiten of in een goed geventileerde ruimte, met oog voor wie er om je heen staat, en niet op je huid.

• Kijk voor je spuit wie er om je heen staat, en gebruik het bij bijzondere gelegenheden.
• Gebruik het buiten of in een goed geventileerde ruimte.
• Haal diep adem voor je spuit en houd je neus dicht tijdens het spuiten.
• Strek je arm uit, spuit één keer in de lucht voor je, en loop erdoorheen, zodat de geur op je kleding landt.
• Spuit niet op je huid en niet in de buurt van slijmvliezen.
• Heb je een huid die snel reageert, bewaar je parfum dan voor kleding en niet voor je huid.

Mijn doel is niet om je bang te maken, maar om je een weloverwogen keuze te geven, vooral als het om je gezondheid en je omgeving gaat. Wil je de veilige kant kiezen, kies dan voor parfumvrije cosmetica of een product waarvan je de hele samenstelling kunt lezen. Daarom werk ik met Elim Instituut Skincare, met gecertificeerd biologische plantenextracten, vegan en niet op dieren getest.

Ben je een liefhebber van parfum of heb je er een hekel aan?

Laat het me weten, en hoe jij omgaat met geurallergie. Wil je weten of je huid op geur reageert? Doe dan de online huidtest, of plan je eerste afspraak, de Elim Huidherstel Formule: met een huidscan zie ik wat jouw huid nodig heeft en wat ze beter kan laten.

Veelgestelde vragen

Wat zit er in parfum of geur op een etiket?

Een geur is een mengsel van geurstoffen, oplosmiddelen en fixatieven waarvan de fabrikant de samenstelling als bedrijfsgeheim mag houden. Alleen de bekende allergenen moeten apart op het etiket als ze boven een drempel zitten. Op het etiket staat daarom vaak alleen "parfum" of "fragrance".

Kan parfum een allergie geven?

Ja. Geurstoffen horen tot de bekendste oorzaken van contactallergie, en Thuisarts noemt parfum als prikkel die eczeem kan verergeren. Een enkele geur kan uit tientallen stoffen bestaan, waarvan een of meer de reactie veroorzaken.

Wat verandert er in de EU voor geur en allergenen?

Verordening 2023/1545 breidt de lijst allergenen die je apart moet vermelden uit van 26 naar ruim 80. Nieuwe producten moesten er vanaf 31 juli 2026 aan voldoen, producten die al op de markt zijn uiterlijk vanaf 31 juli 2028. De drempel is 0,001% in leave-on-producten en 0,01% in rinse-off-producten.

Wat is het verschil tussen parfumvrij en ongeparfumeerd?

Parfumvrij betekent dat er geen geur is toegevoegd. Ongeparfumeerd kan betekenen dat de fabrikant een masker-geur heeft toegevoegd om de eigen geur van de grondstoffen te verbergen. Lees de INCI-lijst: staat daar geen "parfum" of "fragrance" en geen allergeennaam, dan is het echt parfumvrij.

Zijn etherische oliën veiliger dan parfum?

Niet automatisch. Natuurlijke etherische oliën bevatten ook componenten die als allergeen op de EU-lijst staan, zoals limonene en linalool. Natuurlijk betekent daarom niet allergievrij. Heb je een gevoelige huid, kies dan zonder geur.

Welke ingrediënten zijn typische geurallergenen?

Voorbeelden van allergenen die je op een etiket kunt zien zijn linalool, limonene, citronellol, geraniol, citral, eugenol en coumarine. Ze komen in synthetische en in natuurlijke geuren voor.

Zijn ftalaten in parfum een probleem?

DBP is in de EU verboden in cosmetica. DEP wordt in geur gebruikt en is toegestaan. Omdat ftalaten onder "parfum" vallen, zie je ze niet op het etiket. Wie ze wil vermijden, kiest een product zonder parfum.

Hoe gebruik je parfum met zo min mogelijk belasting?

Gebruik het alleen bij bijzondere gelegenheden en buiten of in een goed geventileerde ruimte, houd rekening met mensen om je heen, spuit één keer in de lucht en loop erdoorheen in plaats van op je huid te spuiten, en niet op slijmvliezen of huid met irritatie.

Kan geur hoofdpijn of benauwdheid geven?

Ja, bij gevoelige mensen. Reacties lopen uiteen van hoofdpijn, migraine en misselijkheid tot geïrriteerde luchtwegen en ademhalingsklachten. Je reukzin werkt snel en waarschuwt je, en hoe gevoeliger je bent, hoe duidelijker dat merkbaar is.

Waar zit onverwacht geur in?

In shampoo, wasmiddel, douchegel, bodylotion, zeep, deodorant, lippenstift, kaarsen, luchtverfrissers en schoonmaakmiddelen. Staat er "geparfumeerd" op het etiket, dan is er een geur toegevoegd.